Op de fiets door de verkeerschaos van Caïro

Fietsen in Egypte, kan dat? Dat was de centrale vraag op een conferentie die de Nederlandse ambassade in Caïro onlangs in samenwerking met het Nederlands-Vlaams Instituut belegde. Verschillende wetenschappers waren uitgenodigd om te komen spreken over de mogelijkheid om Egyptenaren massaal op de fiets te krijgen.

Dat deze conferentie niet georganiseerd werd om fietsen te stimuleren als gezonde vrijetijdsbesteding werd duidelijk gemaakt door dr. Ahmed Mosa, docent intelligente transportsystemen aan de Duitse universiteit van Caïro. „De oplossingen en aanbevelingen die hier worden gedaan, zijn niet gericht op de kleine groep rijke Egyptenaren die het leuk vindt om af en toe een rondje te mountainbiken. Het is de bedoeling dat zo veel mogelijk mensen uit de middenklasse de auto laten staan en kiezen voor de fiets”, zei hij.

Dat laatste is hard nodig. Vooral de twee grootste steden van Egypte, Caïro en Alexandrië, kampen met enorme verkeersproblemen. De metropool Caïro heeft een redelijk functionerend, maar overbelast netwerk van bus- en metrolijnen. Daarnaast heeft bijna iedereen die het kan betalen een eigen auto, die zelfs voor relatief kleine afstanden binnen de stad gebruikt wordt.

Volgens Ahmed al-Dorghamy, medeoprichter van de eerste Caïreense fietsclub en bestuurslid van de Egyptische milieuorganisatie Green Arm, biedt de in aanbouw zijnde derde metrolijn geen uitkomst voor de problemen. „Automobilisten zullen geen gebruikmaken van de metro”, stelt hij.

Om meer aandacht te krijgen voor de fiets als normaal vervoersmiddel organiseerde de Nederlandse ambassade aansluitend op de conferentie een fietstocht in de omgeving van de ambassade. De organisatoren hadden ongeveer 150 fietsen ter beschikking gesteld. Verschillende fietsclubs zorgden voor nog eens zeker 150 deelnemers, waardoor in totaal ruim 300 fietsers, zowel Egyptenaren als expats, op een vrijdagochtend onder begeleiding van de politie en de lokale motorclub in oranje T-shirts door Caïro trokken. Een aantal Egyptische journalisten deed verslag.

Hoewel deze twee evenementen suggereren dat er nauwelijks fietsers zijn in Egypte en dat fietsen een nieuw concept is, is het tegendeel het geval. De fiets maakt al decennialang deel uit van het dagelijkse verkeer in zowel grote steden als op het platteland. Er is echter een verschil in de manier waarop hij gebruikt wordt: de fiets is in Egypte vooral een middel om goederen te vervoeren. In Caïro rijden de bezorgjongens op oude fietsen zonder remmen, met een rek met vers brood balancerend op hun hoofd.

Helaas heeft de fiets door de huidige gebruikscultuur echter een slecht imago. Fietsen wordt door velen gezien als iets voor het armste deel van de bevolking. Daarnaast is fietsen voor meisjes meestal geen optie, hoewel er wel meisjes zijn die de afkeurende blikken en opmerkingen trotseren.

Deze cultuur kan uiteraard niet veranderd worden door de ideeën van wat Nederlanders. Samenwerking tussen Nederland en Egypte kan het land echter wel helpen om steden zoals Caïro fietsvriendelijker te maken. Er zal daarnaast veel inspanning van maatschappelijke organisaties en de overheid nodig zijn om mensen op de fiets te krijgen.

Dit artikel verscheen op donderdag 13 december in het Reformatorisch Dagblad, en is ook hier online te vinden. 

Advertisements

Nieuwe grondwet Egypte product van Moslim Broederschap

English version here.

In de afgelopen weken was Egypte weer het toneel van grote demonstraties en hevige rellen. Zowel voor- als tegenstanders van president Morsi gingen de straat op. Aanleiding is de constitutionele declaratie die de president op donderdag 22 november uitvaardigde. In de hoofdstad Caïro gingen voornamelijk jongeren al op 19 november op de vuist met de politie na de herdenking van hun kameraden die vorig jaar tijdens gevechten met het leger en de politie omkwamen. Toen vervolgens president Morsi, voorheen een belangrijk lid van de Moslim Broederschap, door middel van een decreet nog meer macht naar zich toe trok, braken ook in andere steden demonstraties uit.

Het moge duidelijk zijn dat president Morsi er niet in geslaagd is om voor eenheid te zorgen in de Egyptische samenleving. Integendeel, door het eenzijdig opereren van de Moslim Broederschap op allerlei gebieden, en het totaal negeren van bezwaren van de oppositie, is Egypte nu meer gepolariseerd dan ooit. Hier moet één kanttekening bij gemaakt worden: de Moslimbroeders hebben wel degelijk samengewerkt met de Salafisten. Het schrijven van de nieuwe grondwet is hier een uitstekend voorbeeld van.

Al vanaf het begin werd de commissie, die belast was met het schrijven van Egypte’s eerste post-revolutionaire grondwet, gedomineerd door deze twee partijen. Na veel protest tegen de eerste constitutionele commissie werd deze door het leger, dat toen nog aan de macht was, ontbonden. De nieuwe commissie vertoonde echter dezelfde symptomen: de islamisten domineren en marginaliseren de overige partijen. Langzamerhand stapten steeds meer niet-islamisten uit de commissie, waaronder grote namen als Amr Moussa, oud-minister van Buitenlandse Zaken en voormalig secretaris-generaal van de Arabische Liga.

Een van de leden die ontslag nam, een lid van de seculiere al-Wafd Partij, vertelde dat leden die tegen de dominantie van de islamisten in opstand kwamen geïntimideerd werden. Volgens hem werd de oppositie het werken in de commissie onmogelijk gemaakt door de voorzitter, die lid is van de Moslim Broederschap. Uiteindelijk zagen zij geen andere mogelijkheid dan ontslag te nemen. Niet dat dit een groot verschil maakte. Door de manier waarop het blok van Moslimbroeders en Salafisten te werk ging, was de oppositie binnen de commissie toch al monddood gemaakt.

Het is dan ook geen verrassing dat het uiteindelijke resultaat vooral de belangen van de Moslim Broederschap en diverse Salafistische groeperingen dient. Er zijn veel voorbeelden te geven, hieronder volgen er enkele. Een van de belangrijkste bezwaren van seculieren en liberalen is uiteraard de rol die de islamitische wetgeving (de sharia) krijgt toebedeeld in de constitutie. Artikel 2 stelt dat de sharia de belangrijkste bron van wetgeving is. Daarmee is de scheiding van religie en staat meteen van de baan. In artikel 4 wordt bepaald dat alleen de islamitische instelling Al-Azhar, de belangrijkste autoriteit op het gebied van de soennitische islam, mag bepalen wat de sharia precies inhoudt. De positie van Al-Azhar is onaantastbaar, aangezien zijn leider niet ontslagen kan worden. De instelling is het overigens niet eens met de aan haar toebedeelde rol.

Vervolgens zijn er diverse artikelen die vrijheden inperken en de mogelijkheid laten voor de staat om op te treden als de morele autoriteit in Egypte. Zo staat in artikel 10 dat de staat de morele waarden van de Egyptische familie zal beschermen. Daarnaast legt artikel 10 een conservatieve interpretatie op van de rol van de vrouw in het gezin.

Het leger, een grote machtsfactor in de Egyptische politiek, komt er goed van af in de nieuwe grondwet. Zo is democratische controle over het leger niet vastgelegd. Van de vijftien leden van de Nationale Defensie Raad, die beslist over de militaire begroting, zijn er acht militair. De raad heeft slechts een enkelvoudige meerderheid nodig om besluiten te nemen, dus samenwerking met de burgerlijke regering is niet nodig. Daarnaast kunnen burgers nog steeds door militaire rechtbanken berecht worden als de misdaad het leger beschadigt, een vage term die gemakkelijk misbruikt kan worden. Blijkbaar durft de Moslim Broederschap de macht van het leger nog niet in te perken.

Op 15 december mag de Egyptische bevolking zich in een referendum uitspreken over de grondwet. Normaal gesproken vinden verkiezingen in Egypte plaats onder auspiciën van rechters als waarnemers. Zij hebben echter aangegeven te zullen staken uit protest tegen Morsi’s aanval op de rechterlijke macht. Desondanks is de president vastbesloten om door te gaan, in de overtuiging dat de grondwet in een referendum zal worden geratificeerd. Ondanks de grote demonstraties van de oppositie, is het te verwachten dat de meerderheid toch voor zal stemmen. Egypte is dan, bijna twee jaar na de revolutie, opgezadeld met een slechte grondwet en een nauwelijks te controleren, machtige regering.

Egypt’s draft constitution is product of Islamists only

Note: I wrote this post a couple of days ago, but forgot to publish it… So here it is.

Over the past few weeks, Egypt has again seen scenes of large demonstrations and clashes between anti-government protesters on the one hand and pro-government supporters and police forces on the other. Protesters turned back to the streets after president Morsi issued a constitutional decree on November 22. Already on November 19, mostly youth clashed with the Central Security Forces after they staged a demonstration in Mohamed Mahmoud Street to remember their friends who died during last year’s clashes with the army. After Morsi’s decree, which extends his powers and makes him and the Constituent Assembly immune from judicial oversight, people in other cities also took to the streets.

It should be clear that Morsi has not succeeded in uniting the Egyptian society, or has even tried to. On the contrary, by the unilateral actions of the Muslim Brotherhood on several (subjects), and by disregarding of all the objections to the draft constitution made by the opposition, Egypt has become more polarized than ever before. One thing has to be noted though: the Muslim Brotherhood has been cooperating excellently with the even more fundamentalist salafi groups, mainly the Nour Party. The drafting process of the constitution poses as a perfect example.

Already from its very establishment the Constituent Assembly, responsible for drafting Egypt’s first post-revolutionary constitution,  has been dominated by the above-mentioned Islamist parties. After strong protest, the first assembly was disbanded by the Supreme Council of Armed Forces, the authority that took over power after Mubarak’s ousting. The new assembly however, showed the same symptoms of its predecessor: Islamists dominating and marginalising the other political parties. Steadily, more and more non-Islamist members resigned, including important politicians as Amr Moussa, former Minister of Foreign Affairs and Secretary-General of the Arab League.

One of the members who resigned from the assembly, member of the secular Wafd Party, said that members who objected to the dominance of the Islamists were intimidated. According to him, the assembly’s president, Hossam el-Gheryany, a member of the Brotherhood, made it almost impossible for them to perform their job within the assembly. In the end, they saw no other option then to resign. Not that resigning made a difference though. By the way in which the block of Brothers and Salafis operated, the opposition to the draft constitution had already been silenced.

It doesn’t come as a surprise that the final result, the draft constitution, mainly serves the Muslim Brotherhood’s and Salafi groups’ interests. There are many examples of this, a few of them will be given below. One of the main objections of seculars and liberals obviously is the role of Islamic law (the sharia) within the constitution. Article 2 states that sharia is the main source of legislation, which makes the seperation of religion and state non-existent. Article 4 states that only the Islamic institution of Al-Azhar, the most important authority regarding Sunni Islam, may define the meaning and contents of sharia. The position of the Grand Shaykh unimpeachable. It must be said that even Al-Azhar doesn’t agree with the role that it has been given.

There are also several articles that restrict freedom of civillians and that leave the possibility for the state to act as the moral authority of Egypt. Article 10 for example, states that the state will protect the moral values of the Egyptian family. Besides that, article 10 also imposes a conservative interpretation of the role of women in their families.

The power of the army, a very important player within Egyptian politics, has been left unchallenged in the new constitution. Democratic oversight of military affairs has not been secured. Eight of the fifteen members of the National Defense Council hail from the military, while only simple majority is needed for decision-making, thus making sure that civilians can’t challenge the military in this council. Besides the lack of democratic control, the military is still allowed to try civilians in its courts, if the crime was committed against the army, a very vague description which can easily be exploited. Apparently, the Muslim Brotherhood doesn’t want to constrain the army’s powers.

On December 15, Egyptians will be able to vote on the constitution in a referendum. The opposition however, has demanded that Morsi postpones the vote and rescinds his constitutional decree that caused the current political crisis. It is still unclear if the Muslim Brotherhood will give in to these demands. If they don’t, Egyptians will most likely vote the constitution into law, mainly because of the well-organized voting machine that the Muslim Brotherhood can rely on, as well as bribing poor voters with food and other benefits (also known as vote-rigging). Egypt will then, almost two years after the revolution, be burdened with a very bad constitution, potentially granting the state enormous powers.