Juich nieuwe regering in Egypte niet toe

Veel mensen waren zeer gelukkig met het afzetten van de Egyptische president Morsi, lid van de Moslim Broederschap, door het leger op 3 juli. Na een handtekeningenactie en daaropvolgende massademonstraties kon de minister van defensie, generaal Abdel Fatah al-Sisi, niets anders dan Morsi door middel van een populaire coup d’etat afzetten.

Veel westerse regeringen zijn echter een stuk minder enthousiast. Zeker nadat leger en politie op 14 augustus de sit-in van de Moslimbroeders met excessief geweld uiteensloegen is de steun voor de nieuwe regering snel verdwenen. De Nederlandse regering heeft de hulp aan Egypte stopgezet, de export van militair materieel naar Egypte is verboden. Ik lees de laatste dagen steeds vaker artikelen van verontwaardigde columnisten (onder anderen Afshin Ellian), die vinden dat minister van buitenlandse zaken Frans Timmermans de nieuwe regering het voordeel van de twijfel moet geven. Waarom steunde Timmermans Morsi’s regering wel en de huidige ‘liberale’ regering onder aanvoering van hoogste rechter Adly Mansour niet? zo vragen zij zich af. Het antwoord zou moeten luiden: omdat deze regering voorlopig geen haar beter is dan de vorige.

Laat ik duidelijk zijn: ik ben geen fan van Morsi en zijn Moslim Broederschap. Sterker nog, in de hoop op positieve verandering was ik zelfs voor de zo spoedig mogelijke verdrijving van zijn regime. De weg die de nieuwe regering ingeslagen is, zal om een aantal redenen echter niet leiden tot deze vooruitgang. Ten eerste: door de demonstraties van voorstanders van Morsi met zeer veel geweld neer te slaan, heeft het regime aangetoond dat bevordering van mensenrechten ergens onderaan de lijst van prioriteiten staat (zie onder anderen dit rapport van Human Rights Watch). De van de Verenigde Staten gekopieerde ‘war on terror’ leidt slechts tot diepere polarisatie en geweld in plaats van verzoening en gerechtigheid.

Ten tweede: tot nu toe hebben de Egyptische regering en haar veiligheidsdiensten slechts lippendienst bewezen aan de beveiliging van christenen, hun kerken, instituties, winkels en huizen. Op 14 augustus vielen voorstanders van de afgezette president tientallen kerken en andere christelijke eigendommen aan. Hoewel de Egyptische regering deze aanvallen heeft veroordeeld, heeft men geen enkele actie ondernomen om de christenen beter te beschermen. In plaats daarvan gebruikt de regering deze aanvallen als excuus om honderden Moslimbroeders en andere mannen met baarden op te pakken in het kader van de ‘war on terror’. De daadwerkelijke daders lopen in veel gevallen nog vrij rond. (Deze manier van ‘divide and rule’, alsmede geweld tegen christenen is het Egyptische regime niet vreemd. Herinnert u zich het bloedbad bij Maspero nog?)

De derde reden heeft te maken met wat Egypte nu te wachten staat. Daarvoor moeten we even terug naar eind vorig jaar, toen de Moslim Broederschap een gedrocht van een grondwet met veel haast en zonder al te veel overleg door de daarvoor bestemde commissie ramde. Met consensus en democratie had het weinig te maken. Die grondwet en de daaropvolgende decreten van Morsi zorgden voor enorme demonstraties tegen zijn bewind. Die grondwet, een aangepaste versie van de constitutie van 1971, wordt nu gebruikt als de basis voor de nieuwe grondwet, die moet leiden tot een democratisch Egypte. In dit artikel van Ziad Ali wordt goed uitgelegd waarom dit een heel slecht idee is, en dit stuk van Bassem Sabry geeft een overzicht van de veranderingen en overeenkomsten ten opzichte van de vorige grondwet.

Ik denk dat we kunnen stellen dat Egypte niet op de goede weg is. Niet als het gaat om het tegengaan van polarisatie. Het beschermen van minderheden, een van de redenen waarom Joël Voordewind deze regering juist wil steunen, is voor deze regering ook geen prioriteit. En op verbetering van mensenrechten en versterking van de rechtsstaat door de nieuwe grondwet hoeft men al helemaal niet te rekenen. Westerse regeringen moeten dus druk uit blijven oefenen op de huidige (militaire) machthebbers, om het regime te dwingen tot grootschalige hervormingen. Het zonder omhaal accepteren van de routekaart zal de situatie in Egypte slechts verergeren.

In een eerdere versie schreef ik dat Maja Mischke in haar column net als Afshin Ellian schreef dat de huidige regering het voordeel van de twijfel moet krijgen. Zij bekritiseerde slechts het feit dat Frans Timmermans de regering van Morsi steunde.

Advertisements