Nieuwe grondwet Egypte product van Moslim Broederschap

English version here.

In de afgelopen weken was Egypte weer het toneel van grote demonstraties en hevige rellen. Zowel voor- als tegenstanders van president Morsi gingen de straat op. Aanleiding is de constitutionele declaratie die de president op donderdag 22 november uitvaardigde. In de hoofdstad Caïro gingen voornamelijk jongeren al op 19 november op de vuist met de politie na de herdenking van hun kameraden die vorig jaar tijdens gevechten met het leger en de politie omkwamen. Toen vervolgens president Morsi, voorheen een belangrijk lid van de Moslim Broederschap, door middel van een decreet nog meer macht naar zich toe trok, braken ook in andere steden demonstraties uit.

Het moge duidelijk zijn dat president Morsi er niet in geslaagd is om voor eenheid te zorgen in de Egyptische samenleving. Integendeel, door het eenzijdig opereren van de Moslim Broederschap op allerlei gebieden, en het totaal negeren van bezwaren van de oppositie, is Egypte nu meer gepolariseerd dan ooit. Hier moet één kanttekening bij gemaakt worden: de Moslimbroeders hebben wel degelijk samengewerkt met de Salafisten. Het schrijven van de nieuwe grondwet is hier een uitstekend voorbeeld van.

Al vanaf het begin werd de commissie, die belast was met het schrijven van Egypte’s eerste post-revolutionaire grondwet, gedomineerd door deze twee partijen. Na veel protest tegen de eerste constitutionele commissie werd deze door het leger, dat toen nog aan de macht was, ontbonden. De nieuwe commissie vertoonde echter dezelfde symptomen: de islamisten domineren en marginaliseren de overige partijen. Langzamerhand stapten steeds meer niet-islamisten uit de commissie, waaronder grote namen als Amr Moussa, oud-minister van Buitenlandse Zaken en voormalig secretaris-generaal van de Arabische Liga.

Een van de leden die ontslag nam, een lid van de seculiere al-Wafd Partij, vertelde dat leden die tegen de dominantie van de islamisten in opstand kwamen geïntimideerd werden. Volgens hem werd de oppositie het werken in de commissie onmogelijk gemaakt door de voorzitter, die lid is van de Moslim Broederschap. Uiteindelijk zagen zij geen andere mogelijkheid dan ontslag te nemen. Niet dat dit een groot verschil maakte. Door de manier waarop het blok van Moslimbroeders en Salafisten te werk ging, was de oppositie binnen de commissie toch al monddood gemaakt.

Het is dan ook geen verrassing dat het uiteindelijke resultaat vooral de belangen van de Moslim Broederschap en diverse Salafistische groeperingen dient. Er zijn veel voorbeelden te geven, hieronder volgen er enkele. Een van de belangrijkste bezwaren van seculieren en liberalen is uiteraard de rol die de islamitische wetgeving (de sharia) krijgt toebedeeld in de constitutie. Artikel 2 stelt dat de sharia de belangrijkste bron van wetgeving is. Daarmee is de scheiding van religie en staat meteen van de baan. In artikel 4 wordt bepaald dat alleen de islamitische instelling Al-Azhar, de belangrijkste autoriteit op het gebied van de soennitische islam, mag bepalen wat de sharia precies inhoudt. De positie van Al-Azhar is onaantastbaar, aangezien zijn leider niet ontslagen kan worden. De instelling is het overigens niet eens met de aan haar toebedeelde rol.

Vervolgens zijn er diverse artikelen die vrijheden inperken en de mogelijkheid laten voor de staat om op te treden als de morele autoriteit in Egypte. Zo staat in artikel 10 dat de staat de morele waarden van de Egyptische familie zal beschermen. Daarnaast legt artikel 10 een conservatieve interpretatie op van de rol van de vrouw in het gezin.

Het leger, een grote machtsfactor in de Egyptische politiek, komt er goed van af in de nieuwe grondwet. Zo is democratische controle over het leger niet vastgelegd. Van de vijftien leden van de Nationale Defensie Raad, die beslist over de militaire begroting, zijn er acht militair. De raad heeft slechts een enkelvoudige meerderheid nodig om besluiten te nemen, dus samenwerking met de burgerlijke regering is niet nodig. Daarnaast kunnen burgers nog steeds door militaire rechtbanken berecht worden als de misdaad het leger beschadigt, een vage term die gemakkelijk misbruikt kan worden. Blijkbaar durft de Moslim Broederschap de macht van het leger nog niet in te perken.

Op 15 december mag de Egyptische bevolking zich in een referendum uitspreken over de grondwet. Normaal gesproken vinden verkiezingen in Egypte plaats onder auspiciën van rechters als waarnemers. Zij hebben echter aangegeven te zullen staken uit protest tegen Morsi’s aanval op de rechterlijke macht. Desondanks is de president vastbesloten om door te gaan, in de overtuiging dat de grondwet in een referendum zal worden geratificeerd. Ondanks de grote demonstraties van de oppositie, is het te verwachten dat de meerderheid toch voor zal stemmen. Egypte is dan, bijna twee jaar na de revolutie, opgezadeld met een slechte grondwet en een nauwelijks te controleren, machtige regering.

Advertisements